W sklepie zapłaciłam za zakupy starszej pani. Nachyliła się i wyszeptała: „Kiedy męża nie ma w domu, nie dotykaj śniegu na podwórku”. Zaśmiałam się, ale słuchałam. Następnego ranka wyszłam na werandę – i omal nie zemdlałam na widok tego, co zobaczyłam.

„Doświadczenie z książkami?”

„Nie” – przyznałem – „ale dużo czytam. Całe życie. Uwielbiam książki”.

Mówiłem szczerze.

Czytanie było dla mnie ucieczką przez wszystkie te lata.

„Wystarczy” – uśmiechnęła się Nenah. „Potrzebuję kogoś, kto kocha książki, a nie tylko odlicza godziny. Przyjdź w poniedziałek”.

Biblioteka okazała się miejscem cichym i przytulnym.

Stary budynek z wysokimi sufitami, skrzypiącą podłogą z parkietu, rzędami półek — pachnący papierem i wygodą.

Szybko załapałem, o co chodzi: pomagałem czytelnikom, odkładałem książki na półki, zaklejałem okładki.

Praca nie była ciężka, ale przyjemna.

Stopniowo poznawałam stałych bywalców — babcie szukające romansów, uczniów z klasyką, młode mamy z bajkami i starszego emerytowanego wojskowego z książkami historycznymi.

Jedna ze stałych czytelniczek, Vivian, mająca około siedemdziesięciu lat, pewnego dnia zatrzymała się przy ladzie.

„Ara, kochanie, czy to nie o tobie opowiadała Maria Higgins?”

„Pani Higgins – tak. Jesteśmy sąsiadami.”

„Opowiedziała ci historię” – powiedziała Vivian łagodnie – „o mężu, który chciał sprzedać dom. Jakie to okropne”.

Zacisnęłam usta.

„To było zimą. Teraz już minęło.”

„Ale dobrze dla ciebie” – powiedziała Vivian, kładąc rękę na moim ramieniu – „że nie tolerowałaś tego”.

„Znosiłam to przez trzydzieści lat” – kontynuowała. „Pił, biegał, podnosił na mnie rękę. Zostałam – wychowałam dzieci. Zmarł na marskość wątroby dziesięć lat temu. Dopiero po jego śmierci zrozumiałam, jak można żyć swobodnie, bez strachu”.

„Masz jeszcze mnóstwo życia przed sobą” – dodała Vivian. „Pięćdziesiąt osiem lat to mało. Moja przyjaciółka wyszła za mąż w wieku sześćdziesięciu dwóch lat – szczęśliwa jak uczennica. Nie poddawaj się”.

Vivian zaczęła przychodzić częściej.

Przedstawiła mnie innym kobietom – Lucille, Tammy, Zorze – mniej więcej w moim wieku, wdowom lub rozwiedzionym.

Spotykali się, chodzili do teatru, na wystawy.

„Dołącz do nas” – zaproponowała pewnego dnia Lucille. „W sobotę w ośrodku kultury odbędzie się koncert muzyki retro – Relive Our Youth”.

Zgodziłem się.

Dawno nigdzie nie byłem.

Wraz z Vernonem życie kulturalne zakończyło się dziesięć lat temu.

Uważał to za stratę czasu.

Koncert okazał się przyjemny.

Piosenki mojej młodości – lata siedemdziesiąte, osiemdziesiąte.

Słuchałem znanych melodii i czułem, jak coś we mnie topnieje.

Obok moi przyjaciele śpiewali, śmiali się i dzielili wspomnieniami.

Po koncercie poszliśmy do kawiarni i rozmawialiśmy szczerze.

Każdy miał swoją własną trudną historię.

Mąż Lucille odszedł do młodszej kobiety.

Mąż Tammy zmarł w wieku czterdziestu pięciu lat.

Zora nigdy nie wyszła za mąż – poświęciła swoje życie pracy.

„Wiesz, co sobie uświadomiłam?” powiedziała Tammy, mieszając herbatę. „Szczęście nie tkwi w mężczyznach. Jest w nas. Jeśli masz hobby, przyjaciół, cel – jesteś szczęśliwa. A jeśli całe szczęście tkwi w mężu, on odchodzi i tyle. Życie się kończy”.

„Mam rację?” Zora skinęła głową. „Całe życie byłam sama. Żyję, pracuję, chodzę do teatrów – pełnią życia”.

Posłuchałem i uznałem, że mają rację.

Przez całe życie budowałem swój plan dnia wokół Vernona — jego harmonogramu, pragnień i nastrojów.

Zapomniałem o sobie.

Teraz musiałam sobie przypomnieć, kim jestem, co kocham i czego pragnę.

W domu wyjąłem stary album.

Miałam wtedy dwadzieścia lat i byłam studentką Teachers College.

Marzyłam o tym, żeby zostać nauczycielką.

Potem się ożeniłem.

Dzieci się nie wydarzyły.

Nie poszedłem do pracy.

Przez trzydzieści lat nie wychodziłem z domu.

Ale były marzenia.

Chciałem rysować, podróżować, nauczyć się francuskiego.

Odłożyłem to wszystko na później.

Teraz nic nie mogło mnie powstrzymać.

Wziąłem notatnik i napisałem:

„Czego chcę?

Po pierwsze — naucz się rysować.

Dwa — idź do muzeum miejskiego.

Trzy — naucz się francuskiego.

Cztery — uporządkuj ogród.

Piąta rzecz — znajdź sobie hobby.

Lista była krótka, ale to był początek.

Uśmiechnęłam się – po raz pierwszy od miesięcy.

Z poważaniem.

Następnego dnia zapisałem się na zajęcia rysunkowe w ośrodku kultury.

Zajęcia we wtorki i czwartki, w moje dni wolne.

Instruktorka, Alice, przywitała mnie serdecznie.

„Nigdy nie jest za późno, żeby zacząć” – powiedziała. „Najważniejsze to chcieć”.

Pierwsze lekcje były trudne.

Moja ręka odmówiła posłuszeństwa.

Linie były krzywe.

Ale się nie poddałam.

Wróciłem do domu i ćwiczyłem.

Pod koniec kwietnia narysowałem swoją pierwszą martwą naturę — ​​jabłka w wazonie.

Powiesiłam je w kuchni i czułam dumę za każdym razem, gdy na nie patrzyłam.

W maju zdecydowałem się na wycieczkę.

Wybrałem się na weekend, kupiłem bilet autobusowy do stolicy stanu, zwiedziłem muzea, zrobiłem zdjęcia, poczułem się wolny i szczęśliwy.

Wracając do domu poczułem przypływ sił.

Życie toczy się dalej.

Wszystko zaczęło się od nowa – bez oszustwa, bez chłodu.

Pewnego wieczoru na początku czerwca siedziałem na ganku, popijając herbatę.

W powietrzu unosił się zapach kwitnących bzów.

Wiosną posadziłem trzy krzewy.

Pani Higgins podeszła do bramy.

„Ara, mogę wejść?”

„Oczywiście. Proszę wejść.”

Sąsiad siedział w pobliżu.

„Chciałem zapytać… pamiętasz tę starszą panią, która mówiła o śniegu?”

Wzdrygnąłem się.

Jak mogłem zapomnieć?

„Pamiętam. Dlaczego?”

„Próbowałam ją znaleźć”. Pani Higgins zniżyła głos. „Pomogła ci? Pytałam w sklepie. Nikt jej nie zna. Candace mówi, że była tam raz. Nigdy więcej jej nie widziałam”.

Dziwne, pomyślałem.

Ja też o niej pomyślałem.

Może to był anioł stróż.

Pani Higgins westchnęła.

„Skąd wiedziała o śniegu?”